Aandoening

Anticonceptie met hormonen

De pil, de minipil, de hormoonring en de hormoonpleister beschermen goed tegen zwanger worden. Middelen met 2 hormonen geven wel meer kans op een bloedstolsel. Lees de alarmsignalen, wanneer je ze niet mag gebruiken en wat je doet als je iets vergeet.

Medisch getoetst door Dr. Codruta Anca Pandalache (Interne geneeskunde)Laatst getoetst op 03.11.2026

Medische consultatie starten

Overzicht

Met anticonceptie zorg je ervoor dat je niet zwanger wordt als je seks hebt.² Middelen met hormonen zijn er in 2 soorten. Er zijn middelen met 2 hormonen: een oestrogeen en een progestageen. Dat zijn allebei vrouwelijke hormonen.⁸ De gewone pil (combinatiepil), de hormoonring en de hormoonpleister zijn zulke middelen.³⁵⁶ En er zijn middelen met alleen een progestageen, zoals de minipil.⁴

Op deze pagina lees je hoe deze middelen werken en waar je op let. Per werkzame stof lees je meer op de pagina over levonorgestrel, desogestrel, drospirenon, nomegestrol, dienogest, etonogestrel en norelgestromine.

Anticonceptie met hormonen in het kort

Soorten op deze pagina

Medische consultatie starten

Welk middel kun je kiezen?

Overzicht van de soorten anticonceptie met hormonen: gewone pil, minipil, hormoonring en hormoonpleister, met de alarmsignalen van een bloedstolsel en wanneer je deze middelen niet gebruikt.

De richtlijn voor huisartsen (NHG) zegt: bespreek wat je wilt en wat bij je past.¹ Binnen de gewone pillen heeft de richtlijn wel een duidelijke voorkeur.

Eerste keus is de pil met 150 microgram levonorgestrel en 30 microgram ethinylestradiol.¹
De reden: de pillen die de richtlijn als eerste en tweede keus noemt (de voorkeurspillen), geven de minste kans op een bloedstolsel van alle middelen met 2 hormonen.¹
Pillen met andere soorten progestageen hebben volgens de richtlijn geen bewezen meerwaarde.¹
Bij de ring en de pleister neemt de kans op een bloedstolsel waarschijnlijk sterker toe dan bij de voorkeurspillen.¹

Kans op een bloedstolsel volgens de bijsluiters

Van elke 10.000 vrouwen krijgen in 1 jaar ongeveer zoveel vrouwen een bloedstolsel in een been of long:

geen pil, ring of pleister met 2 hormonen, niet zwanger: 2⁸
pil met levonorgestrel: 5 tot 7⁸
ring met etonogestrel of pleister met norelgestromine: 6 tot 12¹²¹³
pil met desogestrel en ethinylestradiol: 9 tot 12⁹
pil met drospirenon: 9 tot 12¹⁰¹¹

Bij de pillen met nomegestrol of dienogest staat in de bijsluiter: ongeveer net zo hoog als bij andere middelen met 2 hormonen, ook die met levonorgestrel.¹⁴¹⁵ De richtlijn noemt de kans bij dienogest onzeker en bij nomegestrol nog niet bekend.¹

Bij de minipil wordt de kans lager geacht dan bij pillen met 2 hormonen, staat in de bijsluiter.¹⁶ Thuisarts schrijft dat je met de minipil geen grotere kans op trombose hebt.⁴

Deze cijfers gaan alleen over bloedstolsels. Wat bij jou past, hangt ook af van je gezondheid en wat je zelf belangrijk vindt.¹² Meer over wat je kans groter maakt, lees je bij tromboserisico.

Levonorgestrel

Eerste keuze

Microgynon 30Ethinylestradiol + LevonorgestrelOmhulde tablet (strip van 21) · 0,15mg/0,03mgRecept na een medische consultatie

Desogestrel

Alternatief

MarvelonEthinylestradiol + DesogestrelTablet · 150mcg/30mcgRecept na een medische consultatie
MercilonEthinylestradiol + DesogestrelTablet · 0,15mg/0,02mgRecept na een medische consultatie
DesogestrelTablet · 75 mcgRecept na een medische consultatie

Medicijnen en kruiden die de bescherming minder maken

Sommige middelen kunnen ervoor zorgen dat de pil, ring of pleister minder goed beschermt, of dat je onverwacht bloed verliest:⁹¹²¹⁶

het kruidenmiddel sint-janskruid⁸⁹
medicijnen tegen epilepsie, zoals primidon, fenytoïne, fenobarbital, carbamazepine, oxcarbazepine, topiramaat en felbamaat⁹
medicijnen tegen tuberculose, zoals rifampicine en rifabutine⁹
medicijnen tegen hiv, zoals ritonavir, nelfinavir, nevirapine en efavirenz, en tegen hepatitis C, zoals boceprevir en telaprevir⁹
griseofulvine (tegen schimmelinfecties), etoricoxib (tegen artritis en artrose) en bosentan (tegen hoge bloeddruk in de bloedvaten van de longen)⁸⁹

Gebruik je zo’n middel? Gebruik dan ook een condoom. Het effect kan tot 28 dagen na het stoppen duren. Blijf het condoom zo lang gebruiken.⁹¹²¹⁶ Volgens de richtlijn voor huisartsen kun je de pil, minipil, ring of pleister bij deze middelen niet gebruiken.¹ Overleg daarom met je arts.

Gebruik geen middelen met ethinylestradiol als je voor hepatitis C ombitasvir/paritaprevir/ritonavir, dasabuvir, glecaprevir/pibrentasvir of sofosbuvir/velpatasvir/voxilaprevir gebruikt.⁸¹² Andersom kan de pil de werking veranderen van ciclosporine, lamotrigine, theofylline (bij ademhalingsproblemen) en tizanidine (bij spierpijn of spierkrampen). Bij lamotrigine (tegen epilepsie) kun je dan vaker aanvallen krijgen.⁸⁹ Vertel altijd aan je arts of apotheker welke medicijnen en kruidenmiddelen je gebruikt.⁸

Iets vergeten, overgeven of diarree

Wat je moet doen, verschilt per middel. Hieronder staat wat de bijsluiter zegt. Volg altijd de bijsluiter van jouw eigen middel. Weet je het niet? Neem dan contact op met je huisarts.³

Dit staat in de bijsluiters van de pillen met levonorgestrel, met desogestrel en ethinylestradiol en met drospirenon 3 mg/0,03 mg.⁸⁹¹⁰

Minder dan 12 uur te laat: je bent nog goed beschermd. Neem de tablet zodra je eraan denkt. Neem de volgende tablet op de gewone tijd.⁸⁹¹⁰

Meer dan 12 uur te laat: de pil kan minder goed beschermen. Hoe meer tabletten je vergeet, hoe groter de kans. De kans is het grootst aan het begin en aan het einde van de strip.⁸ Dit zijn de regels:⁸⁹¹⁰

Meer dan 1 tablet vergeten in deze strip: neem contact op met je arts.
1 tablet vergeten in week 1: neem de vergeten tablet zodra je eraan denkt, ook als je dan 2 tabletten tegelijk neemt. Neem de volgende op de gewone tijd. Gebruik 7 dagen ook een condoom. Had je in de week voor het vergeten seks? Dan kun je zwanger zijn. Neem dan meteen contact op met je arts.
1 tablet vergeten in week 2: neem de vergeten tablet zodra je eraan denkt, ook als je dan 2 tabletten tegelijk neemt. Neem de volgende op de gewone tijd. Je hoeft niets extra’s te gebruiken.
1 tablet vergeten in week 3: je kiest 1 van deze 2 mogelijkheden. Mogelijkheid 1: neem de vergeten tablet zodra je eraan denkt, ook als je dan 2 tabletten tegelijk neemt. Neem de volgende op de gewone tijd. Maak de strip af, sla de 7 dagen zonder tablet over en ga meteen door met de volgende strip. Mogelijkheid 2: stop met deze strip en neem 7 dagen geen tablet. Tel de dag van de vergeten tablet mee. Ga daarna door met de volgende strip. Wil je op je vaste dag beginnen, dan mag de pauze korter zijn. Nooit langer dan 7 dagen.
Tablet vergeten en daarna geen bloeding in de 7 dagen zonder tablet: je kunt zwanger zijn. Neem contact op met je arts voordat je met de volgende strip begint.

Overgeven of ernstige diarree: geef je over binnen 3 tot 4 uur na een tablet, of krijg je dan ernstige diarree? Dan is dat bijna hetzelfde als een tablet vergeten.⁸¹⁰ Neem zo snel mogelijk een tablet uit een reservestrip, als het kan binnen 12 uur na je gewone tijd. Lukt dat niet, volg dan de regels hierboven.⁸¹⁰ De bijsluiter van de pil met desogestrel zegt: volg bij overgeven de regels hierboven en raadpleeg bij ernstige diarree je arts.⁹

Thuisarts wijkt op sommige punten af

Thuisarts geeft voor de gewone pil met 21 tabletten op sommige punten ruimere adviezen dan de bijsluiters. Zo noemt Thuisarts bij 1 vergeten pil op dag 2 tot en met 7 geen condoom, en de bijsluiters wel.⁷⁸ Houd je aan de bijsluiter van je eigen pil, of bel je huisarts als je twijfelt.

Seks gehad en misschien niet beschermd?

Dan kun je de morning-afterpil slikken, het liefst binnen 12 uur na de seks en in ieder geval binnen 5 dagen. Die koop je zonder recept bij de apotheek of drogist.⁷²³ Binnen 5 dagen kan de huisarts ook een koperspiraaltje plaatsen.⁷²³ Heb je de morning-afterpil geslikt omdat je de pil was vergeten? Maak dan je strip af en gebruik de komende 2 weken een condoom als je seks hebt. Dat schrijft Thuisarts op de pagina over seks zonder voorbehoedmiddel.²³ Op de pagina over de vergeten pil noemt Thuisarts 7 dagen.⁷ Houd de langste periode aan.

Te veel tabletten genomen?

Je kunt dan last krijgen van misselijkheid, overgeven of bloedverlies uit je vagina. Heb je te veel tabletten genomen, of heeft een kind tabletten ingeslikt? Vraag dan je arts of apotheker om advies.⁹¹⁰

Wanneer naar de arts?

Neem onmiddellijk contact op met je arts bij:

bij een pil, ring of pleister met 2 hormonen: plotseling hevige buikpijn.⁸
2 keer achter elkaar geen bloeding terwijl die wel verwacht werd. Je kunt zwanger zijn. Begin niet aan de volgende strip of ring voordat je arts heeft vastgesteld dat je niet zwanger bent.⁸¹²¹⁴¹⁵
bij de pil met nomegestrol of dienogest: geen bloeding nadat je de tabletten niet goed hebt genomen. Je kunt zwanger zijn.¹⁴¹⁵
klachten bij de minipil of nomegestrol die kunnen wijzen op een meningeoom: dubbelzien of wazig zien, gehoorverlies of oorsuizen, minder ruiken, hoofdpijn die steeds erger wordt, geheugenverlies, aanvallen, of zwakte in je armen of benen.¹⁴¹⁶

Bij de andere pillen en de ring: geen bloeding nadat je een tablet vergat of de ring niet goed gebruikte? Je kunt zwanger zijn. Neem contact op met je arts voordat je met de volgende strip of ring begint.⁸⁹¹⁰¹¹¹²

Zo snel mogelijk contact opnemen met je arts:

als je je somber voelt of stemmingswisselingen krijgt. Een depressie kan ernstig zijn en soms tot zelfmoordgedachten leiden.⁸¹⁶ Denk je aan zelfdoding? Bel gratis en anoniem 113, of chat via 113.nl. Bij direct gevaar bel je 112.²¹
als je een knobbeltje in je borst voelt.⁹¹⁶

Krijg je een operatie, of moet je een tijd in bed blijven of mag je niet lopen? Neem dan minstens 4 weken van tevoren contact op met je arts.⁹¹⁶

Maak een afspraak met je huisarts als je vragen hebt over je middel, last hebt van bijwerkingen, of als je bloed verliest terwijl je niet ongesteld bent.³

Veelgestelde vragen

Welke pil geeft de kleinste kans op trombose?

Volgens de richtlijn voor huisartsen geven de voorkeurspillen, zoals de pil met levonorgestrel, de minste kans van alle middelen met 2 hormonen.¹ Bij de minipil wordt de kans lager geacht dan bij pillen met 2 hormonen.¹⁶ Welk middel bij je past, hangt ook af van je eigen gezondheid.¹

Ben ik beschermd in de week dat ik geen pil slik?

Ja, als je de pil goed hebt gebruikt.⁸ Neem de eerste tablet na die week wel op tijd. Anders ben je niet beschermd.³

Mag ik mijn menstruatie uitstellen?

Bij de pil met levonorgestrel kan dat door meteen door te gaan met een nieuwe strip.⁸ Bij een aantal andere pillen staat in de bijsluiter dat dit kan, maar niet wordt aangeraden.⁹¹⁰¹¹¹⁴ In de bijsluiter van de pil met dienogest staat hier niets over. Vraag dit dus eerst aan je arts.¹⁵ Bij de ring is het niet het voorgeschreven gebruik.¹² Bij de pleister mag je niet meer dan 6 pleisters achter elkaar dragen en neem je eerst contact op met je arts.¹³

Thuisarts schrijft dat je tot 1 jaar kunt uitstellen met de pil en de ring.³⁵ Zo lang doorgaan staat niet in de bijsluiters. Dat is gebruik buiten de registratie (off-label). Bespreek het met je arts.

Helpt de pil tegen acne?

In de bijsluiters van de middelen op deze pagina staat acne niet als reden om ze te gebruiken.⁸⁹¹⁰¹¹¹²¹³¹⁴¹⁵¹⁶ Bij een aantal staat acne juist als mogelijke bijwerking.¹⁰¹¹¹²¹³¹⁴¹⁵¹⁶

Kan ik de pil gebruiken als ik borstvoeding geef?

De minipil mag je gebruiken als je borstvoeding geeft. Neem wel eerst contact op met je arts.¹⁶ Pillen en de ring met 2 hormonen worden in het algemeen niet aangeraden als je borstvoeding geeft.⁸¹² De pil met dienogest mag je dan in het algemeen niet gebruiken.¹⁵ Wil je een van deze middelen toch gebruiken? Neem dan eerst contact op met je arts.⁸¹²¹⁵ De pleister mag je niet gebruiken als je borstvoeding geeft.¹³

Moet ik stoppen met de pil voor een operatie?

Bij een pil, ring of pleister met 2 hormonen zeggen de bijsluiters: gebruik ze niet als je geopereerd moet worden of lange tijd niet op de been bent.⁸ Het kan nodig zijn om al enkele weken voor de operatie te stoppen.⁸ Neem minstens 4 weken voor de operatie contact op met je arts. Doe dat ook als je een tijd in bed moet blijven of niet mag lopen. Dat geldt ook voor de minipil.⁹¹⁶ Vraag dan ook wanneer je weer kunt beginnen.⁸

Is de kans op een bloedstolsel altijd even groot?

Nee. De kans is het grootst in het eerste jaar. Ook kan de kans groter zijn als je na 4 weken of langer weer begint.⁸ Lees meer bij tromboserisico.

Tot welke leeftijd kan ik hormonen gebruiken als anticonceptie?

De richtlijn voor huisartsen adviseert om op je 52e te stoppen met anticonceptie met hormonen.¹ Soms moet je opnieuw bekijken of je de pil blijft slikken, bijvoorbeeld als je 40 wordt of in de overgang komt.³ Na de overgang mag je de pil niet meer gebruiken.⁸ De ring en de pleister zijn niet onderzocht bij jongeren tot 18 jaar. Thuisarts noemt ze dan niet geschikt.⁵⁶¹²¹³

Heb ik een recept nodig?

Ja. Je krijgt deze middelen alleen op recept van een arts.³

Anticonceptie met hormonen

Overzicht

Welke soorten zijn er?

Hoe werkt het?

Voordat je begint

Welk middel kun je kiezen?

Kans op een bloedstolsel volgens de bijsluiters

Levonorgestrel

Desogestrel

Iets vergeten, overgeven of diarree

Thuisarts wijkt op sommige punten af

Seks gehad en misschien niet beschermd?

Te veel tabletten genomen?

Bijwerkingen en risico’s

Wanneer naar de arts?

Veelgestelde vragen

Andere behandelingen – met een eigen korte vragenlijst

Werkzame stoffen

Bronnen

Nomegestrol

Dienogest

Etonogestrel in de hormoonring

Norelgestromine in de hormoonpleister

Overzicht

Welke soorten zijn er?

Hoe werkt het?

Voordat je begint

Welk middel kun je kiezen?

Kans op een bloedstolsel volgens de bijsluiters

Levonorgestrel

Desogestrel

Iets vergeten, overgeven of diarree

Thuisarts wijkt op sommige punten af

Seks gehad en misschien niet beschermd?

Te veel tabletten genomen?

Bijwerkingen en risico’s

Wanneer naar de arts?

Veelgestelde vragen

Andere behandelingen – met een eigen korte vragenlijst

Meer over dit onderwerp

Werkzame stoffen

Bronnen

Nomegestrol

Dienogest

Etonogestrel in de hormoonring

Norelgestromine in de hormoonpleister