Overgangsklachten

Wat overgangsklachten zijn en waar ze vandaan komen

De overgang is een periode van een aantal jaren rondom je laatste ongesteldheid. Je lichaam verandert dan van vruchtbaar naar niet meer vruchtbaar. Je laatste ongesteldheid heet de menopauze. Gemiddeld ben je dan 51 jaar. De overgang kan beginnen tussen je 40e en 60e jaar. In de overgang maakt je lichaam minder van het vrouwelijke hormoon oestrogeen. Daardoor kun je klachten krijgen. 5 jaar na je laatste ongesteldheid worden de klachten meestal minder. Meer lees je in onze kennisbank over overgangsklachten.

Veelvoorkomende overgangsklachten

8 van de 10 vrouwen hebben opvliegers. Je krijgt het opeens heel warm, je gezicht, hals of borst kan rood worden en je gaat zweten. Je hart kan dan sneller kloppen. Ook 's nachts kun je opeens veel zweten. Daardoor slaap je misschien slecht en kun je moe en somber worden. Opvliegers zijn er meestal 3 tot 7 jaar. Ook je ongesteldheid verandert: er zit meer of minder tijd tussen, en je kunt erger ongesteld worden en meer bloed verliezen. Ongeveer 3 van de 10 vrouwen krijgen klachten van de vagina, zoals droogheid of jeuk. Sommige vrouwen hebben ook pijn in hun gewrichten of spieren, angst of somberheid, of ze vergeten vaker dingen. Het is niet duidelijk of dit door de overgang komt.

Overgangsklachten behandelen: welke medicijnen zijn er?

Niet iedereen heeft behandeling nodig. Wat bij jou past, hangt af van hoeveel last je hebt en van je eigen risico's.

• Hormoontherapie is een keuze als opvliegers je dagelijks leven sterk beperken, na een gesprek met je arts over de voor- en nadelen. Het hormoon tegen opvliegers is estradiol, een vorm van oestrogeen. Heb je nog een baarmoeder? Dan is daarnaast een progestageen noodzakelijk, zoals progesteron. Alleen oestrogeen verhoogt namelijk de kans op kanker van het baarmoederslijmvlies. Meer lees je bij hormoontherapie (HRT).
• Alleen een droge vagina? Dan kun je een gel zonder hormonen proberen, bijvoorbeeld met hyaluronzuur. Die is zonder recept te koop. Bij 2 of meer klachten van de vagina raadt de richtlijn vooral een lage dosis estradiol in de vagina aan. Die helpt niet tegen opvliegers of zweten.
• Veel bloedverlies als je ongesteld bent? Dan kunnen naproxen, ibuprofen of diclofenac helpen. Vraag je huisarts of je ze mag gebruiken.
• Tibolon raadt de huisartsenrichtlijn af. Het heeft geen voordelen ten opzichte van hormoontherapie met oestrogenen, en er is minder bekend over ernstige bijwerkingen.

Artsen raden middelen met kruiden of fyto-oestrogenen af. Antidepressiva helpen waarschijnlijk niet tegen opvliegers. Gebruik daarvan voor alleen overgangsklachten is buiten de registratie (off-label): het staat niet in de bijsluiter. Welk middel bij je past, bepaalt de arts samen met jou.

Overgangsklachten aanpakken met apo365

Bij apo365 regel je de behandeling van je overgangsklachten op recept. Je vult een medische vragenlijst in over je klachten, je gezondheid en je voorgeschiedenis. Een arts beoordeelt welke behandeling veilig en passend is en of hormoontherapie voor jou geschikt is. Na goedkeuring maakt de apotheek je medicijn klaar en bezorgt het bij je thuis.

Overgangsklachten verminderen met je leefstijl

Naast medicijnen kun je zelf iets doen tegen opvliegers. Draag kleren van katoen, zijde of wol, en een paar dunne lagen over elkaar. Drink minder alcohol, of stop ermee: dat kan zorgen voor minder opvliegers, vooral voor minder zweten 's nachts. Krijg je het warm van warme dranken of gekruid eten? Laat die dan staan. Roken kan zorgen voor meer opvliegers. Het zou dus kunnen helpen om te stoppen, maar zeker is dat niet. Gezond eten en genoeg bewegen geven niet minder opvliegers, maar het is wel goed voor je gezondheid. Met mindfulness of gedragstherapie leer je beter omgaan met je klachten.

Kun je nog zwanger worden?

Ook als je nog maar soms ongesteld bent, kun je zwanger worden. Wil je dat niet, gebruik dan een voorbehoedmiddel tot 1 jaar na je laatste ongesteldheid. Hormoontherapie met pillen, gel of pleisters beschermt niet tegen zwangerschap. Lees meer over anticonceptie met hormonen.

Wanneer je naar de arts gaat

Maak een afspraak met je huisarts als je veel last hebt van opvliegers of andere klachten door de overgang, als je heftig ongesteld bent, als je overgangsklachten hebt en jonger bent dan 40 jaar, of als je een verandering in je borst voelt of ziet. Neem zo snel mogelijk contact op met je arts als je al langer dan 1 jaar niet ongesteld bent geweest en er weer bloed uit je vagina komt. Dit kan baarmoederkanker zijn.

Hormoontherapie past niet bij iedereen. Wanneer je het niet mag gebruiken, lees je bij overgangsklachten. Gebruik je hormoontherapie en krijg je tekenen van een bloedstolsel, zoals pijnlijke zwelling en roodheid van je been, plotselinge pijn op de borst of moeite met ademhalen? Stop dan direct met het medicijn en bel direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost. Bij tekenen van een hartaanval of beroerte bel je direct 112, je huisarts of de huisartsen-spoedpost.

Lees meer in onze kennisbank

• Overgangsklachten – klachten, wat je zelf kunt doen, hormoontherapie en de risico's daarvan.
• Estradiol – het hormoon tegen opvliegers: hoe je het gebruikt en waar je op let.
• Progesteron – waarom je het naast een oestrogeen gebruikt als je nog een baarmoeder hebt.
• Tibolon – waarom de huisartsenrichtlijn het afraadt.