Maagontsteking (gastritis): symptomen herkennen

Een maagontsteking - medisch gastritis - is een ontsteking of irritatie van het maagslijmvlies, de beschermlaag aan de binnenkant van uw maag. De klachten zijn vaak vaag: een branderig of zeurend gevoel boven in de buik, misselijkheid, snel een vol gevoel, minder eetlust, zure oprispingen en boeren. Soms merkt u er niets van, want een lichte ontsteking kan helemaal klachtenvrij verlopen.

Hieronder leest u welke symptomen bij een acute en bij een chronische maagslijmvliesontsteking horen, waardoor de ontsteking ontstaat, welke signalen niet kunnen wachten en wat de behandeling inhoudt. Belangrijk vooraf: een maagontsteking stelt u niet zelf vast. Daarvoor zijn een gesprek met de huisarts en meestal een test nodig.

De belangrijkste symptomen op een rij

• Branderige of zeurende pijn boven in de buik, midden in de maagstreek.
• Misselijkheid, met of zonder braken.
• Snel een vol gevoel, al na een kleine portie eten.
• Een opgeblazen of gespannen buik en veel boeren.
• Minder eetlust, soms met onbedoeld gewichtsverlies.
• Zure oprispingen en een branderig gevoel achter het borstbeen.
• Klachten die opspelen na alcohol, koffie, een vette maaltijd of na pijnstillers.
• Vermoeidheid of bleekheid door bloedarmoede bij een langer bestaande ontsteking.
• Bloed braken of zwarte, plakkerige ontlasting: een alarmsignaal dat dezelfde dag beoordeeld moet worden.

Hoe een maagontsteking aanvoelt

De meeste mensen beschrijven het als een dof, zeurend of branderig gevoel hoog in de buik, ergens tussen de navel en het borstbeen. Anders dan bij brandend maagzuur zit het zwaartepunt van de klacht in de maag zelf en niet als een opstijgend lint achter het borstbeen - al lopen de twee vaak door elkaar, omdat een geïrriteerd maagslijmvlies ook refluxklachten kan geven.

Kenmerkend is de reactie op eten: bij de een zakt de pijn even na een boterham, bij de ander vlamt hij juist op. Veel mensen zitten na een paar happen al vol en voelen zich misselijk zonder te braken. Alcohol, koffie, sterk gekruid eten en ontstekingsremmende pijnstillers maken de klachten binnen enkele uren erger.

Acuut of chronisch: het verschil in klachten

Een acute maagslijmvliesontsteking komt plotseling op: pijn boven in de buik, misselijkheid, een opgeblazen gevoel en soms braken, in ernstige gevallen met bloed erbij. Zo'n ontsteking duurt meestal kort en geneest vanzelf zodra de oorzaak is weggenomen, bijvoorbeeld nadat u met de pijnstiller of de alcohol bent gestopt.

Een chronische maagslijmvliesontsteking speelt maanden tot jaren en is juist opvallend stil. De klachten zijn milder en wisselender: buikpijn, misselijkheid, een opgeblazen gevoel, weinig eetlust en soms bloedarmoede. Daardoor staan vermoeidheid, bleekheid en duizeligheid soms op de voorgrond terwijl de maag zelf nauwelijks van zich laat horen. Bij de auto-immuunvorm raakt het slijmvlies op den duur dun (atrofische gastritis) en schiet de opname van vitamine B12 tekort; dat wordt behandeld met B12-injecties.

Oorzaken

De maagbacterie Helicobacter pylori

De bekendste oorzaak van een chronische maagontsteking is de maagbacterie Helicobacter pylori. Die zit meestal al vanaf de kindertijd in de maag en blijft zonder behandeling levenslang zitten. Veel dragers merken er nooit iets van, maar bij een deel houdt de bacterie een sluimerende ontsteking in stand die tot een maagzweer kan leiden en op lange termijn het risico op maagkanker verhoogt. Aantonen gebeurt met een adem- of poeptest, of met biopten tijdens een gastroscopie.

Pijnstillers, alcohol en roken

De tweede grote groep oorzaken zit in het medicijnkastje. Ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen, diclofenac en naproxen en ook aspirine remmen de stoffen die het maagslijmvlies beschermen. Bij frequent en langdurig gebruik raakt dat slijmvlies geïrriteerd. Overmatig alcoholgebruik doet hetzelfde, en ook een virus- of bacteriële infectie kan een acute ontsteking uitlokken. Gebruikt u zulke pijnstillers vaker dan af en toe, vraag dan aan uw arts of apotheker of paracetamol een alternatief is en of u een maagbeschermer nodig hebt.

Auto-immuun, gal en stress

Zeldzamer is de auto-immuunvorm, waarbij het afweersysteem zich tegen de eigen maagcellen keert. Ook gal die vanuit de dunne darm terugstroomt kan het slijmvlies aantasten, en bij de ziekte van Crohn kan de maag meedoen. Stress is geen directe oorzaak, maar het gedrag eromheen wel: onregelmatig eten, meer alcohol, meer roken en vaker een pijnstiller.

Wanneer naar de huisarts

Bel dezelfde dag met uw huisarts of de huisartsenpost bij een van deze signalen:

• U geeft bloed over, of het braaksel ziet eruit als koffiedik.
• Uw ontlasting is zwart en plakkerig.
• U blijft overgeven en houdt niets binnen.
• De pijn is zo hevig dat u het niet meer volhoudt, of wordt erger bij bewegen.
• U hebt koorts in combinatie met heftige buikpijn.

Maak daarnaast een gewone afspraak wanneer uw maagklachten na ongeveer drie weken zelfzorg niet over zijn, steeds terugkomen, of gepaard gaan met slikklachten, onbedoeld gewichtsverlies of vermoeidheid en bleekheid. Ook maagklachten bij het gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers horen besproken te worden. De huisarts beoordeelt of een test op de maagbacterie of een kijkonderzoek nodig is; alleen zo wordt duidelijk of het om gastritis gaat en niet om een maagzweer.

Behandeling

De behandeling begint bij de oorzaak, niet bij een pil. Een acute maagontsteking geneest meestal vanzelf zodra de prikkel weg is: stop met alcohol, stop of vervang de ontstekingsremmende pijnstiller in overleg met uw arts en gebruik zo nodig paracetamol. Eet kleinere porties verspreid over de dag, laat twee tot drie uur tussen de laatste maaltijd en het slapengaan, en stop met roken.

Is de maagbacterie aangetoond, dan volgt een eradicatiekuur: tien dagen lang tweemaal daags twee antibiotica - meestal amoxicilline en claritromycine - samen met een maagzuurremmer. Daarna gaat u nog vier weken door met alleen de maagzuurremmer, eenmaal per dag. Twee weken na de laatste pil volgt een controletest om te bevestigen dat de bacterie weg is. Maak zo'n kuur altijd af, ook als u zich na een paar dagen al beter voelt.

Zit er geen bacterie achter, dan wordt de zuurproductie tijdelijk geremd zodat het slijmvlies tot rust komt. Bij lichte, incidentele klachten wordt volgens het Farmacotherapeutisch Kompas eerst een antacidum of sucralfaat geadviseerd; een protonpompremmer is een vervolgstap en geen automatische eerste keus. De bijbehorende receptmiddelen vindt u bij apo365 in de categorie maagzuur. De protonpompremmer in het assortiment is Omeprazol Capsules van Centrafarm; die is receptplichtig en verloopt via een online consult, waarbij een arts beoordeelt of het middel voor u geschikt is. Pantoprazol is voor de Nederlandse markt niet via onze webshop leverbaar; daarvoor gaat u langs uw eigen huisarts of apotheek. Wat wij niet kunnen doen: een maagontsteking vaststellen, de maagbacterie testen of een gastroscopie vervangen. Vermoedt u gastritis, ga dan eerst naar uw huisarts.

Een protonpompremmer neemt u ongeveer een half uur voor het ontbijt in. Stop na langdurig gebruik niet abrupt maar bouw in stappen af, in overleg met uw arts of apotheker: de zuurproductie kan anders doorschieten. Langdurig gebruik hoort periodiek tegen het licht te worden gehouden, onder meer vanwege een verhoogd risico op botbreuken, magnesium- en vitamine B12-tekort en maag-darminfecties zoals C. difficile.

Meer over de afgrenzing met verwante maagproblemen leest u in ons artikel over brandend maagzuur en dat over de maagzweer.

Omeprazol

Centrafarm · vanaf € 55,00

Maagzuurremmer op recept, bij een aangetoonde ontsteking.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de symptomen van een maagontsteking?

De meest voorkomende klachten zijn een branderige of zeurende pijn boven in de buik, misselijkheid met of zonder braken, snel een vol gevoel na weinig eten, een opgeblazen buik, oprispingen en minder eetlust. Bij een ernstige ontsteking kan bloedverlies optreden, herkenbaar aan bloed braken of zwarte, plakkerige ontlasting. Een lichte maagslijmvliesontsteking geeft soms helemaal geen klachten.

Hoe voelt een maagontsteking aan?

Als een dof of branderig gevoel hoog in de buik, tussen navel en borstbeen. De klacht beweegt mee met eten: bij de een zakt hij na een hap, bij de ander vlamt hij juist op. Veel mensen zitten na een paar happen al vol en voelen zich misselijk. Alcohol, koffie, gekruid eten en pijnstillers maken het merkbaar erger.

Hoe lang duurt een maagontsteking?

Een acute maagslijmvliesontsteking duurt meestal kort en geneest vanzelf zodra de oorzaak is weggenomen, bijvoorbeeld na het stoppen met alcohol of met een ontstekingsremmende pijnstiller. Een chronische ontsteking kan maanden tot jaren aanhouden en verdwijnt pas als de onderliggende oorzaak, zoals de maagbacterie, wordt behandeld. Blijven uw klachten langer dan drie weken, maak dan een afspraak.

Wat is het verschil tussen een maagontsteking en een maagzweer?

Bij een maagontsteking is het slijmvlies over een groter oppervlak geïrriteerd of ontstoken. Bij een maagzweer is er een echt defect in de wand, een open plek. De klachten lijken op elkaar, maar een zweer geeft vaker hevige, meer omschreven pijn en een groter risico op bloeding. Het onderscheid maakt alleen een arts, meestal met een gastroscopie.

Wat mag je niet eten bij een maagontsteking?

Er bestaat geen officiële gastritis-dieetlijst. Veel mensen melden dat alcohol, koffie, sterk gekruide en vette gerechten en koolzuurhoudende dranken de klachten verergeren, maar wat u verdraagt verschilt per persoon. Zinvoller dan streng schrappen: kleinere porties verspreid over de dag, en niet vlak voor het slapengaan eten.

Kan een maagontsteking vanzelf overgaan?

Een acute maagontsteking geneest meestal uit zichzelf zodra de prikkel weg is. Een chronische ontsteking gaat niet vanzelf over: die blijft bestaan zolang de oorzaak, bijvoorbeeld de maagbacterie of dagelijks gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers, aanwezig is. Onbehandeld kan zo'n langdurige ontsteking tot een maagzweer of bloedarmoede leiden.

Kan stress een maagontsteking veroorzaken?

Stress is geen directe oorzaak van gastritis. Wat wel meespeelt, is het gedrag eromheen: onregelmatig eten, meer alcohol, meer roken en vaker een pijnstiller. Die factoren belasten het maagslijmvlies wel degelijk. Houden uw klachten in een drukke periode aan, laat dan toch nakijken of er een lichamelijke oorzaak is.

Wanneer moet ik met maagklachten naar de huisarts?

Bel dezelfde dag bij bloed braken, zwarte plakkerige ontlasting, aanhoudend overgeven, ondraaglijke pijn of koorts met heftige buikpijn. Maak een gewone afspraak als de klachten na ongeveer drie weken zelfzorg niet over zijn, steeds terugkomen, of gepaard gaan met slikklachten, gewichtsverlies of vermoeidheid.

Bronnen

• Thuisarts.nl - Ik heb last van mijn maag - https://www.thuisarts.nl/maagklachten/ik-heb-last-van-mijn-maag
• Thuisarts.nl - Ik krijg behandeling tegen de maagbacterie - https://www.thuisarts.nl/maagklachten/ik-krijg-behandeling-tegen-maagbacterie
• MDL Fonds - Acute maagslijmvliesontsteking - https://www.mdlfonds.nl/ziekten/acute-maagslijmvliesontsteking/
• MDL Fonds - Chronische maagslijmvliesontsteking - https://www.mdlfonds.nl/chronische-ziekten/chronische-maagslijmvliesontsteking/
• Farmacotherapeutisch Kompas - Protonpompremmers - https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepsteksten/protonpompremmers
• Franciscus Gasthuis & Vlietland - Maagontsteking - https://www.franciscus.nl/patientenzorg/specialismen/maagontsteking