Brandend maagzuur: symptomen en oorzaken

Brandend maagzuur voelt als een branderige, soms stekende pijn achter uw borstbeen, vlak boven de maag. Het ontstaat doordat maagzuur terugstroomt in de slokdarm. Let vooral op deze signalen: een branderig gevoel achter het borstbeen; zure of bittere oprispingen tot in uw keel of mond; een zure smaak, vooral 's ochtends; keelpijn, heesheid of steeds moeten schrapen; prikkelhoest zonder verkoudheid; het gevoel van een brok in de keel; moeite met slikken; en klachten die duidelijk erger worden als u ligt of voorover buigt.

U leest hier hoe brandend maagzuur aanvoelt, waarom de klachten juist 's nachts en na het eten opspelen, hoe stille reflux zich anders uit, en bij welke signalen u niet moet afwachten. Belangrijk vooraf: af en toe zuurbranden is onschuldig. Terugkerende klachten horen wel beoordeeld te worden, want dezelfde symptomen passen ook bij een maagzweer, een ontstoken slokdarm of, bij pijn op de borst, bij het hart.

De belangrijkste symptomen op een rij

• Branderige, soms stekende pijn achter het borstbeen, vlak boven de maag.
• Zure of bittere oprispingen die tot in uw keel of mond komen.
• Een zure of metaalachtige smaak in de mond, vaak het duidelijkst bij het wakker worden.
• Keelpijn, heesheid, veel schrapen of een rauw gevoel achter in de keel.
• Prikkelhoest of kortademigheid zonder dat u verkouden bent.
• Het gevoel van een brok in de keel, ook als u niets slikt.
• Boeren, misselijkheid en een opgeblazen, vol gevoel na de maaltijd.
• Klachten die erger worden bij liggen, bukken, tillen of strakke kleding.
• Slikklachten of het gevoel dat eten blijft steken: dit hoort altijd door een arts beoordeeld te worden.

Hoe brandend maagzuur aanvoelt

De meeste mensen beschrijven het als een warm, branderig lint dat vanuit de maagstreek omhoog kruipt. Soms is het eerder drukkend dan brandend. De pijn zit midden achter het borstbeen en kan uitstralen naar hals, kaak of rug, tussen de schouderbladen. Juist die uitstraling verwart, want dat patroon lijkt op hartklachten.

Kenmerkend is dat de klachten met houding en maaltijd meebewegen. Ze komen op na het eten, worden erger bij liggen of voorover buigen, en zakken als u rechtop gaat zitten. 's Nachts speelt het bij veel mensen het hevigst op: liggend hoeft het zuur niet tegen de zwaartekracht in. Wakker worden met een rauwe keel en een zure smaak is daardoor een veelgemist signaal.

Hoe lang een aanval duurt, verschilt sterk: van enkele minuten tot een paar uur na een zware maaltijd. Wat telt, is het patroon. Bij klachten meerdere keren per week spreken artsen van refluxziekte, en is beoordeling zinvol omdat het slijmvlies van de slokdarm dan langdurig aan zuur blootstaat.

Stille reflux: klachten in keel en stem

Bij stille reflux, ook wel verborgen reflux genoemd, komt het zuur door tot in de keel en het strottenhoofd, terwijl het typische zuurbranden juist ontbreekt. De klachten zitten daardoor ergens anders dan mensen verwachten: heesheid die maar niet overgaat, voortdurend moeten schrapen, een kriebelhoest, slijmvorming, een brok in de keel en soms slikklachten. Omdat het brandende gevoel achter het borstbeen ontbreekt, denken veel mensen eerder aan een allergie of een sluimerende verkoudheid.

Ook tandartsen zien het soms als eerste: zuur dat regelmatig de mond bereikt, tast het glazuur aan. Stille reflux stelt u niet zelf vast. Bij aanhoudende heesheid of een blijvend brok in de keel hoort de huisarts of kno-arts mee te kijken, al is het maar om andere oorzaken uit te sluiten.

Oorzaken

Tussen uw slokdarm en uw maag zit een ringvormige sluitspier. Die hoort alleen open te gaan als er eten passeert. Ontspant hij op andere momenten, dan kan zuur uit de maag terugstromen. De slokdarm heeft geen beschermende slijmlaag zoals de maag, en reageert daar dus prompt op met een branderig gevoel.

Druk op de buik

Alles wat de druk in de buik verhoogt, duwt maaginhoud richting slokdarm: overgewicht, zwangerschap, hardnekkig hoesten, zwaar tillen en een strakke broekriem. Een middenrifbreuk, waarbij een deel van de maag omhoog schuift, verzwakt de sluitspier eveneens. Ook een trage maaglediging speelt mee, want hoe langer het eten blijft liggen, hoe langer de maag onder spanning staat.

Eten, drinken en roken

Grote of vette maaltijden, gefrituurd eten, koffie, alcohol, koolzuurhoudende dranken, chocolade, pepermunt, ui en citrusvruchten worden het vaakst genoemd. Nicotine ontspant de sluitspier direct, waardoor roken bij hardnekkige klachten vrijwel altijd meespeelt. Deze triggers verschillen per persoon: houd een week of twee bij wanneer de klachten opkomen, in plaats van meteen alles te schrappen.

Medicijnen die maagzuur kunnen uitlokken

Ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac beschadigen de beschermlaag van de maag en staan bovenaan de lijst. Daarnaast kunnen onder meer sommige antibiotica, antidepressiva, bloeddrukverlagers en metformine maagklachten geven of verergeren. Stop niet op eigen houtje met een voorgeschreven medicijn. Bespreek met uw arts of apotheker of een alternatief mogelijk is, of dat een maagbeschermer nodig is.

Wanneer naar de huisarts

Bel direct 112 bij drukkende of knijpende pijn op de borst die uitstraalt naar arm, hals of kaak, zeker met zweten, misselijkheid, duizeligheid of benauwdheid. Neem nooit zelf aan dat pijn op de borst maagzuur is: aan de klachten alleen is het onderscheid met een hartinfarct niet te maken.

Neem dezelfde dag contact op met uw huisarts of, buiten kantooruren, met de huisartsenpost bij zwarte, plakkerige ontlasting of bij bloed braken. Dat kan wijzen op een bloeding in maag of slokdarm.

Maak op korte termijn een afspraak bij uw huisarts als u een van deze signalen herkent:

• Het gevoel dat eten niet wil zakken, of pijn bij het slikken.
• Regelmatig braken.
• Onverklaard gewichtsverlies van meer dan vijf kilo in korte tijd.
• Aanhoudende of ondraaglijke pijn boven in de buik.
• Bloedarmoede of aanhoudende vermoeidheid zonder duidelijke reden.
• Klachten die na drie weken leefstijlaanpassing niet verbeteren, of die telkens terugkomen zodra u stopt met een maagzuurremmer.
• Heesheid of een brok in de keel die langer dan enkele weken aanhoudt.

Zijn de klachten nieuw en bent u ouder dan vijftig, of komt slokdarm- of maagkanker in uw familie voor, laat het dan beoordelen. De huisarts kan een test op de maagbacterie Helicobacter pylori of een kijkonderzoek aanvragen.

Behandeling

De eerste stap is niet een pil, maar het patroon doorbreken. Eet kleinere porties, laat twee tot drie uur tussen de laatste maaltijd en het slapengaan, zet het hoofdeinde van het bed iets hoger, stop met roken, beperk alcohol en kijk kritisch naar overgewicht. Saai, maar bij een groot deel van de mensen voldoende.

Helpt dat niet, dan is er een opbouw in medicijnen. Bij incidentele klachten wordt meestal begonnen met een antacidum dat het zuur neutraliseert. Blijven de klachten, dan komt een protonpompremmer in beeld, die de aanmaak van maagzuur zelf remt. De NHG-standaard Maagklachten volgt diezelfde opbouw: bij ongecompliceerde refluxklachten is een protonpompremmer geen eerste keus, maar een vervolgstap. Zo'n kuur duurt doorgaans vier tot zes weken, waarna wordt beoordeeld of afbouwen kan. Bij apo365 vindt u de bijbehorende middelen in de categorie maagzuur. Omeprazol Capsules van Centrafarm is daar de protonpompremmer in het assortiment; die is receptplichtig en gaat via een online consult, waarbij een arts beoordeelt of het middel voor u geschikt is. Pantoprazol is voor de Nederlandse markt niet leverbaar via onze webshop; daarvoor gaat u langs uw eigen huisarts of apotheek.

Een protonpompremmer neemt u ongeveer een half uur voor het ontbijt in. Stop er na langdurig gebruik niet abrupt mee: de zuurproductie kan dan doorschieten, waardoor de klachten heviger terugkomen. Afbouwen in stappen, in overleg met uw arts of apotheker, voorkomt dat. Langdurig hooggedoseerd gebruik hoort periodiek tegen het licht te worden gehouden.

Omeprazol Capsules

Centrafarm · vanaf € 55,00

Protonpompremmer op recept, in te nemen een half uur voor het ontbijt.

Veelgestelde vragen

Hoe voelt brandend maagzuur aan?

Als een branderige, soms drukkende pijn achter het borstbeen die vanuit de maagstreek omhoog kruipt, vaak met zure oprispingen en een zure smaak in de mond. De pijn kan uitstralen naar hals, kaak of rug. Kenmerkend is dat het opkomt na het eten en erger wordt bij liggen of voorover buigen, en weer zakt als u rechtop gaat zitten.

Wat zijn de symptomen van stille reflux?

Bij stille reflux ontbreekt juist het brandende gevoel. In plaats daarvan zitten de klachten in de keel: heesheid, voortdurend moeten schrapen, een kriebelhoest, slijmvorming, een brok in de keel en soms slikklachten. Veel mensen worden 's ochtends wakker met een rauwe keel en een bittere smaak. Aanhoudende heesheid hoort altijd door een arts beoordeeld te worden.

Hoe lang duurt brandend maagzuur?

Een losse oprisping is binnen enkele minuten weg. Een branderig gevoel na een zware of late maaltijd kan enkele uren aanhouden. Belangrijker dan de duur van één aanval is de frequentie: heeft u meerdere keren per week klachten, of houden ze langer dan drie weken aan ondanks leefstijlaanpassingen, maak dan een afspraak bij uw huisarts.

Is het brandend maagzuur of mijn hart?

Aan de klachten alleen is dat niet betrouwbaar te onderscheiden, want een geïrriteerde slokdarm en het hart gebruiken deels dezelfde zenuwbanen. Maagzuur beweegt meestal mee met eten en houding; hartklachten gaan vaker samen met koud zweet, benauwdheid en duizeligheid. Bij twijfel neemt u geen risico: bel bij plotselinge, hevige of onverklaarde pijn op de borst direct 112.

Kan maagzuur pijn in mijn keel of rug geven?

Ja. Zuur dat tot in de keel komt, geeft keelpijn, heesheid, hoesten en een rauw gevoel, vooral 's ochtends. De pijn achter het borstbeen kan bovendien uitstralen naar de rug, tussen de schouderbladen. Omdat bijna niemand rugpijn met de maag associeert, blijven refluxklachten daardoor soms lang onherkend.

Wat kan ik zelf doen tegen maagzuur 's nachts?

Eet uw laatste maaltijd twee tot drie uur voor het slapengaan en houd die licht. Zet het hoofdeinde van het bed een paar centimeter hoger, of leg een kussen onder hoofd, nek en schouders; alleen kussens onder uw hoofd knikt de romp juist dubbel. Beperk alcohol in de avond en vermijd strakke kleding.

Wanneer moet ik me zorgen maken over brandend maagzuur?

Bij zwarte of plakkerige ontlasting, bloed braken, slikklachten of het gevoel dat eten blijft steken, herhaald braken, en bij onverklaard gewichtsverlies van meer dan vijf kilo. Die signalen wachten niet af. Ook nieuwe klachten boven de vijftig en klachten die terugkeren zodra u met een maagzuurremmer stopt, horen door de huisarts beoordeeld te worden.

Bronnen

• Thuisarts.nl - Ik heb last van mijn maag - https://www.thuisarts.nl/brandend-maagzuur
• MDL Fonds - Brandend maagzuur - https://www.mdlfonds.nl/ziekten/brandend-maagzuur/
• St. Antonius Ziekenhuis - Brandend maagzuur (reflux) - https://www.antoniusziekenhuis.nl/aandoeningen/brandend-maagzuur-reflux
• Farmacotherapeutisch Kompas - Protonpompremmers - https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepsteksten/protonpompremmers
• Apotheek.nl - Omeprazol - https://www.apotheek.nl/medicijnen/omeprazol