Hoge bloeddruk: symptomen herkennen (en waarom u ze meestal niet heeft)

De vervelende waarheid over hoge bloeddruk is dat u er meestal helemaal niets van merkt. Toch zoeken veel mensen op "hoge bloeddruk symptomen" omdat ze zich al weken niet lekker voelen. Klachten die genoemd worden zijn hoofdpijn, vermoeidheid, duizeligheid, wazig zien, kortademigheid, misselijkheid, rusteloosheid en hartkloppingen. Die klachten horen echter pas bij een sterk of langdurig verhoogde bloeddruk – en ze kunnen net zo goed een andere oorzaak hebben.

Hieronder leest u welke signalen wel en niet bij hypertensie passen, bij welke waarden u dezelfde dag moet bellen, en waarom een meting altijd doorslaggevender is dan hoe u zich voelt.

De belangrijkste symptomen op een rij

• Meestal geen enkele klacht – dit is verreweg het vaakst het geval
• Hoofdpijn, vaak kloppend en aan beide kanten van het hoofd
• Vermoeidheid en een rusteloos, opgejaagd gevoel
• Duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd
• Wazig zien, vlekjes of sterretjes voor de ogen
• Kortademigheid, ook bij lichte inspanning
• Misselijkheid, soms met braken
• Neusbloedingen zonder duidelijke aanleiding
• Pijn of druk op de borst – dit is altijd een spoedsignaal

Waarom hoge bloeddruk meestal geen klachten geeft

Thuisarts.nl is er heel duidelijk over: "Je merkt meestal niets van een hoge bloeddruk. Het geeft meestal geen klachten." Uw bloedvaten hebben geen pijnzenuwen die aanslaan bij een hogere druk. De schade ontstaat langzaam, over jaren, aan de binnenkant van de vaatwand – en dat voelt u niet.

Daarom heet hypertensie een stille aandoening. Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt hoge bloeddruk één van de belangrijkste risicofactoren voor hart- en vaatziekten, terwijl de patiënt zelf meestal geen specifieke klachten heeft. Het gevolg: veel mensen ontdekken hun verhoogde bloeddruk pas toevallig, bij een controle voor iets anders.

Praktisch betekent dit twee dingen. Ten eerste: geen klachten hebben is geen bewijs dat uw bloeddruk goed is. Ten tweede: klachten hebben is ook geen bewijs dat uw bloeddruk te hoog is. Alleen een meting geeft uitsluitsel. De Hartstichting spreekt van hoge bloeddruk bij een waarde van 140/90 mmHg of hoger bij de arts; thuis gemeten ligt de grens iets lager, op 135/85 mmHg of hoger.

Klachten bij een sterk verhoogde bloeddruk

Wordt de bloeddruk erg hoog, of blijft hij lang onbehandeld, dan kunnen er wel klachten optreden. Die komen niet door "de druk zelf", maar doordat organen last krijgen: hersenen, ogen, hart en nieren.

Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt bij een langdurig onbehandelde, sterk verhoogde bloeddruk duizeligheid, hoofdpijn, kortademigheid en wazig zien. De Hartstichting voegt daar vermoeidheid, misselijkheid en rusteloosheid aan toe. Hoofdpijn door een hoge bloeddruk zit meestal aan beide kanten van het hoofd, is kloppend van karakter en wordt erger bij inspanning of bij voorover bukken.

Belangrijk om te weten: deze klachten zijn niet specifiek. Hoofdpijn, moeheid en duizeligheid horen bij tientallen andere aandoeningen, van bloedarmoede en slaapapneu tot een schildklierprobleem of gewoon te weinig slaap. Ze rechtvaardigen wel een bloeddrukmeting, maar ze bewijzen niets.

Hoge bloeddruk bij vrouwen: overgang en zwangerschap

Vrouwen hebben in principe dezelfde klachten als mannen. Twee situaties verdienen wel aparte aandacht. Rond de overgang stijgt de bloeddruk bij veel vrouwen geleidelijk, en opvliegers en hartkloppingen kunnen de beoordeling vertroebelen. Laat in die periode uw bloeddruk gewoon jaarlijks meten – de Hartstichting adviseert dat vanaf 40 jaar sowieso.

Tijdens de zwangerschap ligt het anders en is haast geboden. Veel vrouwen met een lichte zwangerschapshypertensie hebben geen klachten, maar bij ernstiger vormen kunnen hoofdpijn, vaag zien, lichtflitsen of sterretjes zien, tintelingen in de vingers, pijn of een knellend gevoel boven in de buik, misselijkheid en braken optreden. Dat kan wijzen op pre-eclampsie. Bel bij deze klachten tijdens de zwangerschap direct uw verloskundige of gynaecoloog – wacht niet af en behandel dit nooit zelf.

Oorzaken

Bij verreweg de meeste mensen is er geen aanwijsbare oorzaak; dat heet primaire of essentiële hypertensie. Erfelijkheid speelt daarbij een rol, en de bloeddruk stijgt vanzelf naarmate u ouder wordt. Het Hart+Vaat Centrum van het Maastricht UMC+ meldt dat ruim 60% van de mensen boven de 70 jaar hypertensie heeft.

Factoren die de bloeddruk aantoonbaar omhoog duwen:

• Overgewicht en te weinig beweging
• Veel zout in de voeding
• Roken
• Meer dan een bescheiden hoeveelheid alcohol
• Langdurige stress en slecht slapen
• Drop en zoethoutthee (glycyrrizine)
• Sommige medicijnen: NSAID's, corticosteroïden, sommige anticonceptiepillen

Soms zit er wel een aanwijsbare aandoening achter – secundaire hypertensie. Denk aan een nierziekte, slaapapneu of een hormonale afwijking. Dat vermoedt de huisarts vooral bij mensen die jong zijn, bij een bloeddruk die plotseling sterk stijgt, of bij een bloeddruk die op meerdere middelen niet omlaag komt.

Wanneer naar de huisarts

Bel direct 112 bij:

• Pijn of een drukkend gevoel op de borst
• Verlamming, een scheve mond of moeite met praten
• Ernstige benauwdheid

Bel dezelfde dag de huisarts of de huisartsenpost bij:

• Een bovendruk hoger dan 180 in combinatie met klachten
• Een bovendruk hoger dan 200, ook zonder klachten
• Een bovendruk lager dan 90
• Hoofdpijn, vaag zien, lichtflitsen of pijn boven in de buik tijdens een zwangerschap

Maak een gewone afspraak wanneer u thuis een week lang waarden tussen 160 en 180 meet, of wanneer uw bloeddruk langere tijd hoger is dan met uw arts is afgesproken. En laat uw bloeddruk in elk geval periodiek meten als u ouder bent dan 40, ook als u zich prima voelt.

Behandeling

De behandeling begint niet bij een pil, maar bij de leefstijl. Het Farmacotherapeutisch Kompas adviseert niet roken, voldoende bewegen, een gezond voedingspatroon met maximaal 6 gram zout per dag, alcoholbeperking en gewichtsoptimalisatie. Dat advies blijft ook staan wanneer u wel medicijnen gebruikt – het is geen tussenstap die u daarna kunt overslaan.

Of medicijnen nodig zijn, hangt niet alleen af van uw bloeddrukwaarde maar van uw totale risico op hart- en vaatziekten: leeftijd, roken, cholesterol, diabetes, nierfunctie en wat er in de familie speelt. Die afweging maakt een arts, niet een website. Als er wordt behandeld, zijn ACE-remmers, ARB's, calciumantagonisten, thiazidediuretica en bètablokkers ongeveer gelijkwaardige eerste keuzes; de streefwaarde is voor mensen tot ongeveer 70 jaar een bovendruk onder 140 mmHg.

Alle bloeddrukverlagers zijn in Nederland receptplichtig. Bij apo365 vindt u ze in de categorie hoge bloeddruk; een arts beoordeelt eerst via een online consult of het middel bij u past. Uit dat assortiment is bisoprolol een bètablokker die als bloeddrukverlager wordt ingezet. Let op dat furosemide uit diezelfde categorie een sterke plaspil is die vooral bij vochtophoping en hartfalen wordt voorgeschreven – het is geen standaard eerste keuze bij een gewone hoge bloeddruk. Herkent u uzelf in de klachtenlijst hierboven, bestel dan geen bloeddrukverlager, maar laat eerst meten.

Ook eerlijk: een online consult vervangt de huisarts niet. Bij hoge bloeddruk horen periodieke controles, bloedonderzoek naar nierfunctie en zouten en het bijstellen van de dosering. Wie al onder behandeling is bij de huisarts of praktijkondersteuner, houdt die begeleiding aan.

Veelgestelde vragen

Hoe merk je dat je een hoge bloeddruk hebt?

Meestal merkt u er niets van. Hoge bloeddruk geeft in de regel geen klachten, en dat is juist het verraderlijke eraan. U komt er alleen achter door te meten – bij de huisarts, bij de apotheek of met een goedgekeurde bovenarmmeter thuis. Voelt u zich prima, dan zegt dat dus niets over uw bloeddruk.

Wat zijn de eerste symptomen van een hoge bloeddruk?

Er zijn geen betrouwbare eerste symptomen. Klachten als hoofdpijn, vermoeidheid, duizeligheid en wazig zien treden pas op bij een sterk verhoogde of langdurig onbehandelde bloeddruk, en ontstaan dan door schade aan hersenen, ogen, hart of nieren. Wie op vroege signalen wacht, wacht te lang; een jaarlijkse meting vanaf 40 jaar is zinvoller.

Kun je hoofdpijn krijgen van een hoge bloeddruk?

Ja, maar pas bij hoge waarden. Die hoofdpijn zit meestal aan beide kanten van het hoofd, klopt mee met de hartslag en wordt erger bij inspanning of bij voorover bukken. Gewone spanningshoofdpijn of migraine komt veel vaker voor. Heeft u hoofdpijn én een bovendruk boven 180, bel dan dezelfde dag de huisarts.

Wanneer is een bloeddruk gevaarlijk hoog?

Bel dezelfde dag bij een bovendruk boven 180 met klachten, of boven 200 ook zonder klachten. Bel direct 112 bij pijn op de borst, ernstige benauwdheid, verlamming, een scheve mond of moeite met praten. Een enkele hoge meting na stress of haast is nog geen alarm – meet dan na vijf minuten rust opnieuw.

Kun je moe worden van een hoge bloeddruk?

Vermoeidheid wordt genoemd bij een sterk of langdurig verhoogde bloeddruk, maar het is een weinig specifieke klacht. Moeheid kan net zo goed komen door bloedarmoede, slaapapneu, een schildklierprobleem, depressie of slaaptekort. Ook bloeddrukmedicijnen zelf, vooral bètablokkers, kunnen moeheid geven. Bespreek aanhoudende vermoeidheid daarom altijd met de huisarts.

Wat zijn symptomen van hoge bloeddruk bij vrouwen?

Dezelfde als bij mannen: meestal geen. Rond de overgang stijgt de bloeddruk vaak geleidelijk, terwijl opvliegers en hartkloppingen het beeld kunnen vertroebelen. Tijdens de zwangerschap gelden andere regels: hoofdpijn, vaag zien, lichtflitsen, tintelingen in de vingers of pijn boven in de buik zijn reden om direct de verloskundige of gynaecoloog te bellen.

Hoe verlaag je snel je bloeddruk?

Snel omlaag brengen is geen doel op zich en kan bij ouderen zelfs gevaarlijk zijn. Wat op korte termijn helpt: minder zout, minder alcohol, stoppen met roken, dagelijks bewegen en afvallen bij overgewicht. Het effect bouwt zich op over weken tot maanden. Bij een acuut zeer hoge meting met klachten belt u de huisarts in plaats van zelf iets te proberen.

Moet je altijd medicijnen bij hoge bloeddruk?

Nee. De huisarts kijkt naar uw totale risico op hart- en vaatziekten, niet alleen naar het getal. Bij een licht verhoogde bloeddruk en een laag risico volstaan leefstijlmaatregelen vaak. Medicijnen liggen wel voor de hand bij eerder hartlijden, diabetes met nierschade, een hoog cardiovasculair risico of zeer hoge waarden.

Bronnen

• Thuisarts.nl – Mijn bloeddruk is te hoog – thuisarts.nl
• Thuisarts.nl – Ik ga medicijnen gebruiken tegen hoge bloeddruk – thuisarts.nl
• Hartstichting – Dit moet je weten over hoge bloeddruk – hartstichting.nl
• Farmacotherapeutisch Kompas – Primaire hypertensie – farmacotherapeutischkompas.nl
• Hart+Vaat Centrum Maastricht UMC+ – Hoge bloeddruk – hartenvaatcentrum.mumc.nl
• St. Antonius Ziekenhuis – Zwangerschapshypertensie – antoniusziekenhuis.nl