Doxycycline of azitromycine: verschillen volgens de bijsluiter

Overzicht

Doxycycline en azitromycine zijn allebei antibiotica: medicijnen tegen bacteriën.¹³ Ze horen bij verschillende groepen. Doxycycline is een tetracycline, azitromycine een macrolide.¹³ Bij chlamydia, een soa (seksueel overdraagbare aandoening) die door een bacterie komt, noemt de huisartsenrichtlijn (NHG) deze twee middelen.⁵⁸

Het grootste verschil zit in het innemen. Bij chlamydia is de dosis doxycycline 200 mg per dag, 7 dagen lang: 2 keer per dag 1 tablet van 100 mg.²⁸ Azitromycine neem je bij chlamydia 1 keer: 1000 mg, dat zijn 2 tabletten van 500 mg.³⁴⁸

De richtlijn kiest per groep. Bij vrouwen die niet zwanger zijn en bij mannen met chlamydia in de anus is doxycycline de eerste keus. Bij mannen met chlamydia in de plasbuis en in de zwangerschap is azitromycine de eerste keus.⁵ Welk middel bij jou past, bepaalt je arts.

Doxycycline en azitromycine naast elkaar: chlamydia behandelen, wat de huisartsenrichtlijn noemt, innemen, zon, hart, zwangerschap en borstvoeding, met wanneer je stopt en onmiddellijk je arts waarschuwt of medische hulp inroept.

Vergelijkingstabel

	Doxycycline	Azitromycine
Soort middel	Antibioticum uit de groep van de tetracyclines	Antibioticum uit de groep van de macroliden
Geregistreerd voor (bijsluiter)	Infecties door bacteriën bij volwassenen en kinderen vanaf 8 jaar: van de luchtwegen, urinewegen, geslachtsorganen, het oog of het maag-darmkanaal. Ook malaria en acne	Vanaf 45 kg: infecties van keel en amandelen (streptokok), bijholtes, middenoor en huid, longontsteking van buiten het ziekenhuis, chlamydia van de plasbuis en baarmoederhals
Sterktes in ons assortiment	100 mg	250 mg, 500 mg
Chlamydia behandelen	200 mg per dag, 7 dagen lang: 2 keer per dag 1 tablet van 100 mg	1000 mg, 1 keer: 2 tabletten van 500 mg tegelijk
Andere infecties (bijsluiter en productinformatie)	Gebruikelijk: op de eerste dag 2 tabletten tegelijk, daarna 1 tablet per dag tot de kuur op is. Bij ernstigere infecties 200 mg per dag	3 dagen lang 1 keer per dag 500 mg, of 500 mg op de eerste dag en daarna 4 dagen 1 keer per dag 250 mg
Huisartsenrichtlijn bij chlamydia (NHG)	Vrouwen die niet zwanger zijn: eerste keus. Mannen met chlamydia in de anus: eerste keus. Mannen met chlamydia in de plasbuis: tweede keus	Mannen, in de plasbuis: eerste keus. Zwangeren: eerste keus. Vrouwen die niet zwanger zijn: tweede keus. Mannen, in de anus: tweede keus. In de anus, ook bij vrouwen: buiten de bijsluiter (off-label)
Innemen	Zittend of staand, met veel water of melk, of met eten. Niet vlak voor het slapengaan	Met wat water, met of zonder eten. Vlak voor een maaltijd verdraagt je maag het misschien beter
Zon	Vermijd fel zonlicht en de zonnebank: je kunt sneller verbranden	De bijsluiter noemt verhoogde gevoeligheid voor zonlicht als zeldzame bijwerking
Hart	De bijsluiter noemt zelden een ontsteking van het vlies rond het hart, en een versnelde hartslag (hoe vaak is niet bekend)	Kan het hartritme beïnvloeden (QT-verlenging). Overleg eerst met je arts bij hartproblemen, te weinig kalium of magnesium in je bloed, of medicijnen die het hartritme beïnvloeden
Lever	Niet gebruiken als je lever ernstig minder goed werkt. Overleg eerst met je arts bij een leverziekte	Overleg eerst met je arts bij leverproblemen. Stop bij tekenen van een leverprobleem
Zwangerschap (bijsluiter)	Niet gebruiken als je zwanger bent of zwanger wilt worden	Je arts beslist, als de voordelen opwegen tegen de mogelijke risico's
Borstvoeding (bijsluiter)	Niet gebruiken	Komt in de moedermelk. Je arts beslist samen met jou of je stopt met de borstvoeding of met azitromycine
Kinderen en jongeren	Niet onder de 8 jaar, behalve als een arts besluit dat het nodig is, bijvoorbeeld in een ernstige of levensbedreigende situatie. Van 8 tot 12 jaar alleen als andere middelen niet kunnen of niet werken	De tabletten zijn voor jongeren en volwassenen vanaf 45 kg
Bijwerkingen die de bijsluiter noemt: vaak	Voor alle tetracyclines: ontsteking van de vagina of schimmelinfectie, misselijkheid, jeuk rond de anus, zwarte tong, ontsteking in je mond, huidirritatie, stoornissen in bot- en tandontwikkeling	Zeer vaak: diarree. Vaak: hoofdpijn, overgeven, buikpijn, misselijkheid, veranderingen in de uitslag van bloedtests
Bijwerkingen die de bijsluiter noemt: soms	Voor alle tetracyclines: hoofdpijn, overgeven, diarree, een ontstoken tong, huiduitslag, gevoeligheid voor licht	Onder meer een schimmelinfectie van mond of vagina, duizeligheid, hartkloppingen, huiduitslag
Niet samen gebruiken	Isotretinoïne en acitretine (tegen acne en huidziekten), methoxyfluraan (een narcosemiddel)	Ergotamine en vergelijkbare middelen (bijvoorbeeld tegen migraine)
Apart innemen	Maagzuurbinders en middelen met aluminium, calcium, magnesium, zink of bismut: doxycycline minstens 2 uur eerder. Bij ijzertabletten is dat niet genoeg: overleg met je arts of apotheker	Maagzuurbinders: azitromycine minstens 1 uur ervoor of 2 uur erna
Vertel het je arts of apotheker bij	Bloedverdunners, penicillines (antibiotica), middelen tegen epilepsie, ciclosporine, middelen tegen diabetes	Statines (tegen een hoog cholesterol), ciclosporine, colchicine, digoxine, bloedverdunners, middelen die het hartritme kunnen beïnvloeden

De gegevens in de tabel komen uit de bijsluiters en de productinformatie.¹²³⁴ De verdeling van doxycycline over 2 keer per dag komt van Thuisarts.⁸ De regels over de huisartsenrichtlijn, de lever en het apart innemen komen uit het Farmacotherapeutisch Kompas.⁵⁶⁷ Je arts beslist over de dosis en de duur.¹³

Wat past bij wie?

Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas hebben de twee middelen een gelijkwaardige werking en veiligheid bij een infectie van de plasbuis of de baarmoederhals zonder complicaties, buiten de zwangerschap.⁵ De multidisciplinaire richtlijn Soa's noemt ze ook gelijkwaardig bij een infectie van de vagina of plasbuis, en adviseert om samen te beslissen.⁵ Die richtlijn geeft doxycycline de voorkeur bij een infectie in de vagina als er niet ook in de anus is getest. Bij een infectie van de vagina of plasbuis heeft azitromycine volgens die richtlijn de voorkeur als je twijfelt of je de kuur van 7 dagen volhoudt. Dat geldt ook als de kans op bijwerkingen van doxycycline groot is, bijvoorbeeld door veel zon.⁵ Dit gaat over de behandeling in het algemeen. De waarschuwingen hieronder verschillen per middel en blijven voor jou gelden.

Bij chlamydia is de dosis voor volwassenen 200 mg per dag, 7 dagen lang.² Volgens Thuisarts slik je dan 2 keer per dag 1 tablet van 100 mg.⁸ Bij andere infecties is de gebruikelijke dosis anders: op de eerste dag 2 tabletten tegelijk, daarna 1 tablet per dag.¹

Neem de tabletten zittend of staand in, met veel water of melk, of met eten.¹ Neem ze niet vlak voor het slapengaan, want je slokdarm kan dan geïrriteerd raken.¹

Volgens de huisartsenrichtlijn is doxycycline de eerste keus bij vrouwen die niet zwanger zijn en bij mannen met chlamydia in de anus. Als reden noemt de richtlijn voor deze groepen de betere werkzaamheid bij chlamydia in de anus.⁵ Bij vrouwen zit chlamydia vaak tegelijk in de vagina en in de anus, ook zonder anale seks.⁵

Bij mannen die seks hebben met mannen komt soms een zwaardere vorm van chlamydia voor: LGV (lymphogranuloma venereum).⁵ Die wordt 21 dagen behandeld, met doxycycline als eerste keus.²⁵ Volgens de multidisciplinaire richtlijn Soa's heb je dan geen seks tot de behandeling klaar is.⁵

Belangrijk bij doxycycline

Gebruik doxycycline niet als je zwanger bent, zwanger wilt worden of borstvoeding geeft. Het kan de tanden van je baby blijvend verkleuren en de botgroei vertragen.¹
Gebruik het niet als je allergisch bent voor doxycycline, andere tetracyclines of een van de andere stoffen in de tabletten, of als je lever ernstig minder goed werkt.¹⁶
Vermijd fel zonlicht en de zonnebank. Je huid kan veel sneller verbranden.¹⁶ Wordt je huid rood? Stop dan met de tabletten en neem contact op met je arts.⁶
Heb je een geïrriteerde slokdarm of een zweer in je slokdarm? Overleg dan eerst met je arts.¹ Slik de tabletten altijd rechtop en met veel water of melk, of met eten, en niet vlak voor het slapengaan.¹⁶
Overleg eerst met je arts als je een leverziekte hebt, een stoornis in de bloedstolling hebt of een bloedverdunner gebruikt.¹
Gebruik doxycycline niet samen met isotretinoïne of acitretine: er kan verhoogde druk in je hoofd ontstaan.¹⁶ Ook niet samen met methoxyfluraan (een narcosemiddel): dat kan dodelijke nierschade geven.¹
Duizelig, wazig of dubbel zien? Rijd dan niet en bedien geen machines.¹
Doxycycline kan een allergische reactie geven, met bijvoorbeeld kortademigheid, zwelling of huiduitslag met hevige jeuk (netelroos).¹²⁶ Ook kan het je lever aantasten, met bijvoorbeeld geelzucht: een gele huid of geel oogwit.¹² Krijg je dit? Neem dan contact op met je arts of apotheker.¹

Belangrijk bij azitromycine

Gebruik het niet als je allergisch bent voor azitromycine, erytromycine, andere macroliden of ketoliden (soorten antibiotica) of een van de andere stoffen in de tabletten.³⁴
Gebruik je ergotamine of een vergelijkbaar middel (bijvoorbeeld tegen migraine)? Dan mag je azitromycine niet tegelijk gebruiken.³⁴
Overleg eerst met je arts als je hartproblemen hebt of hebt gehad, zoals een afwijkend hartritme of hartfalen. Dat geldt ook als je te weinig kalium of magnesium in je bloed hebt. Dit kan bijdragen aan ernstige bijwerkingen van het hart.³⁴
Vertel het je arts als je medicijnen gebruikt die het hartritme kunnen beïnvloeden (QT-verlenging: de hartspier doet langer over samentrekken en ontspannen). Bijvoorbeeld amiodaron, sotalol, citalopram, moxifloxacine, levofloxacine of hydroxychloroquine.³⁴ Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas kan QT-verlenging leiden tot ernstige hartritmestoornissen, die een hartstilstand kunnen geven. Ouderen moeten extra voorzichtig zijn.⁷
Overleg eerst met je arts als je leverproblemen hebt, ernstige diarree kreeg na een ander antibioticum of myasthenia gravis hebt (een ziekte met spierzwakte).³⁴
Azitromycine kan duizeligheid, een suf gevoel, epileptische aanvallen en problemen met zien en horen geven. Dat kan invloed hebben op autorijden en het bedienen van machines.³⁴

Stop met azitromycine en roep onmiddellijk medische hulp in bij:

plotseling piepend ademen, moeite met ademen, zwelling van je oogleden, gezicht of lippen, of huiduitslag of jeuk over je hele lichaam.³⁴
een snelle of onregelmatige hartslag, of je duizelig voelen of flauwvallen.³⁴
donkere urine, weinig zin in eten, of een gele huid of geel oogwit. Dit kunnen tekenen zijn van een leverprobleem.³⁴
ernstige diarree met buikkrampen, bloed bij de ontlasting of koorts. Gebruik dan geen middelen tegen diarree die de stoelgang remmen. Gaat de diarree niet over, of komt die binnen de eerste weken na de behandeling terug? Laat het je arts dan ook weten.³⁴
rode, ronde of schietschijfachtige vlekken op je romp, vaak met blaren. Ook een vervellende huid, of zweertjes in je mond, keel, neus, ogen of op je geslachtsdelen. Dit kan beginnen met koorts en griepachtige klachten.³⁴
uitslag over je hele lichaam met hoge koorts en dikke lymfeklieren, of een rode, schilferige uitslag met bultjes en blaren en koorts.³⁴

Azitromycine

ZithromaxFilmomhulde tabletten · 250 mg, 500 mgRecept na een medische consultatie
AzitromycineFilmomhulde tablet · 250 mg, 500 mgRecept na een medische consultatie

Doxycycline

DoxycyclineTablet · 100 mgRecept na een medische consultatie

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen doxycycline en azitromycine?

Bij chlamydia is het grootste verschil hoe je ze inneemt. Doxycycline neem je 7 dagen lang, 2 keer per dag.²⁸ Azitromycine neem je 1 keer: 2 tabletten van 500 mg tegelijk.³⁴⁸ Ook de waarschuwingen verschillen. Bij doxycycline gaat het vooral om zwangerschap, zon en je slokdarm.¹ Bij azitromycine vooral om je hart en je lever.³⁴

Welk middel kiest de huisartsenrichtlijn bij chlamydia?

Dat hangt af van de groep. Bij vrouwen die niet zwanger zijn en bij mannen met chlamydia in de anus is doxycycline de eerste keus. Bij mannen met chlamydia in de plasbuis en in de zwangerschap is azitromycine de eerste keus.⁵ Je arts bepaalt welk middel bij jou past.

Welke kan ik gebruiken als ik zwanger ben of borstvoeding geef?

Gebruik doxycycline niet als je zwanger bent, zwanger wilt worden of borstvoeding geeft.¹ Bij chlamydia in de zwangerschap krijg je meestal azitromycine.⁸ Je arts beslist of je dat mag gebruiken, na het afwegen van de voordelen en de mogelijke risico's.³⁴ Azitromycine komt in de moedermelk. Geef je borstvoeding, dan beslist je arts samen met jou of je stopt met de borstvoeding of met azitromycine.³⁴

Ik heb hartproblemen. Waar moet ik op letten?

Overleg eerst met je arts als je hartproblemen hebt of hebt gehad, of te weinig kalium of magnesium in je bloed. Dit kan bijdragen aan ernstige bijwerkingen van het hart door azitromycine.³⁴ Bij een snelle of onregelmatige hartslag, duizeligheid of flauwvallen stop je met azitromycine en roep je onmiddellijk medische hulp in.³⁴

Maakt het uit als ik veel in de zon kom?

Met doxycycline kun je sneller verbranden. Vermijd daarom fel zonlicht en de zonnebank.¹⁶ Wordt je huid rood door de zon? Stop dan met doxycycline en waarschuw je arts.⁶ Bespreek het met je arts als je veel zon verwacht.⁵

Wanneer mag ik weer seks hebben?

7 dagen nadat je de eerste pil hebt geslikt, kun je chlamydia niet meer doorgeven. Heb in die week geen seks, of gebruik altijd een condoom.⁸ Bij LGV, een zwaardere vorm van chlamydia, heb je volgens de multidisciplinaire richtlijn Soa's geen seks tot de behandeling van 21 dagen klaar is.⁵

Moet ik na de behandeling opnieuw testen?

Volgens de bijsluiter van azitromycine laat je arts na een soa door een bacterie vervolgtests in het laboratorium doen.³⁴ Volgens Thuisarts is een nieuwe test na de behandeling meestal niet nodig. Dat is wel nodig als je zwanger bent, als je klachten houdt of terugkrijgt, of als je opnieuw seks had met iemand met een soa.⁸ Bespreek met je arts wat voor jou geldt.

Doxycycline en azitromycine vergeleken

Overzicht

Vergelijkingstabel

Wat past bij wie?

Azitromycine

Doxycycline

Veelgestelde vragen

Gerelateerde aandoeningen

Werkzame stoffen

Bronnen

Overzicht

Vergelijkingstabel

Wat past bij wie?

Azitromycine

Doxycycline

Veelgestelde vragen

Meer over dit onderwerp

Gerelateerde aandoeningen

Werkzame stoffen

Bronnen